„Na wnuczka” i „na policjanta”: jak działają te oszustwa

Redakcja Kto zadzwonił? · Aktualizacja: 30.08.2026

„Babciu, miałem wypadek…” — tak od dwóch dekad zaczyna się najbardziej niszczące polskie oszustwo telefoniczne. Jego nowsze wcielenie, „na policjanta”, bywa jeszcze skuteczniejsze, bo dokłada autorytet munduru i sfałszowany numer komendy. Ofiary tracą oszczędności życia — pojedyncze straty idą w setki tysięcy złotych. Ten poradnik rozkłada scenariusze na czynniki pierwsze, bo znajomość scenariusza to najskuteczniejsza szczepionka.

Scenariusz „na wnuczka”

Dzwoni „wnuczek” albo „siostrzenica” — głos zapłakany, „przeziębiony”, słaba słyszalność maskuje obcy głos. Historia zawsze pilna: wypadek, potrącenie, zatrzymanie. Po chwili słuchawkę przejmuje „mecenas” albo „lekarz”: potrzebna kaucja/ugoda, gotówka natychmiast, po pieniądze przyjdzie „zaufana osoba”. Presja czasu i prośba o dyskrecję („nie mów mamie!”) odcinają ofiarę od weryfikacji. Warianty: „na dyplomatę”, „na lekarza”, coraz częściej też klonowanie głosu z próbek AI — głos „wnuczka” potrafi brzmieć łudząco prawdziwie.

Scenariusz „na policjanta”

Dzwoni „policjant CBŚP” albo „prokurator”: rzekomo trwa akcja przeciw oszustom w banku ofiary, jej oszczędności są zagrożone i trzeba je „zabezpieczyć” — wypłacić i przekazać „funkcjonariuszowi”, przelać na „konto techniczne” albo wpłacić do wpłatomatu na wskazany rachunek. Dla uwiarygodnienia: sfałszowany numer komendy na wyświetlaczu, „legitymacja” na WhatsAppie, drugi telefon od „przełożonego”. Wszystko jest teatrem — prawdziwa policja nigdy nie angażuje cywilów i ich pieniędzy w „akcje”.

Czerwone flagi — zawsze te same

• Pieniądze w rozmowie telefonicznej — jedyny cel każdego wariantu.
• Presja czasu: „w ciągu godziny”, „zaraz przyjedzie kurier”, „sprawa jest tajna”.
• Zakaz kontaktu z rodziną lub bankiem — odcięcie od weryfikacji.
• Weryfikacja „u nich”: „proszę zadzwonić na 997, potwierdzimy” — bez rozłączenia połączenia; oszust zostaje na linii i odgrywa dyżurnego.
• Nietypowe kanały płatności: gotówka obcej osobie, wpłatomat, kody BLIK, krypto.

Jak reagować

1. Odłóż słuchawkę. Bez dyskusji — oszuści są wyszkoleni w prowadzeniu rozmowy.
2. Zadzwoń sam: do wnuczka/córki na znany numer, na 112 przy „policjancie”. Nie używaj przycisku „oddzwoń” — wybierz numer ręcznie, upewnij się, że tamta rozmowa jest zakończona.
3. Hasło rodzinne: ustalcie słowo znane tylko rodzinie; jego brak kończy każdą „pilną” rozmowę.
4. Zgłaszaj także próby: nieudane podejścia to cenny materiał — 112 oraz relacja na stronie numeru w wyszukiwaniu; mapę wszystkich zgłoszeń znajdziesz tutaj.

Najważniejsze zdanie tego poradnika wypowiedz dziś przy rodzinnym stole: „Policja nigdy nie prosi o pieniądze. Jak usłyszysz o pieniądzach — odkładasz słuchawkę i dzwonisz do mnie.” Jedna rozmowa wyprzedzająca chroni lepiej niż wszystkie filtry — które i tak warto włączyć.